Ο ΖΙΛ ΚΑΙ Η ΝΥΧΤΑ

Ο ΖΙΛ ΚΑΙ Η ΝΥΧΤΑ

"Ο Ζιλ και η νύχτα" του Ούγκο Κλάους
Σκηνοθεσία: Φωτεινή Σισκοπούλου
Παίζουν: Δήμητρα Χατούπη, Κώστας Χατζηδημητρίου, Παναγιώτης Θωμαΐδης

Συμπαραγωγή με την ομάδα Εξέδρα

Το θέμα του έργου είναι η δίκη του άρχοντα Ζιλ ντε Ραι (1404-1440), Στρατάρχη της Γαλλίας και συντρόφου της Ζαν ντ' Αρκ. Στην υπόθεση αυτή, το Καλό κ αι το Κακό ενώνονται μέχρι τελικής συγχύσεως. η συγκλονιστική απολογία του ενώπιον της Ιεράς Εξέτασης αποτελεί ένα ανελέητο κατηγορώ της εποχής του, που τον οδηγεί μοιραία στην έσχατη ταπείνωση και τον βίαιο εκμηδενισμό. Το εκκλησιαστικό δικαστήριο της Νάντης καταδίκασε τον "πιο ειδεχθή εγκληματία όλων των εποχών" στον διά της πυρός θάνατο.

Το έργο στηρίζεται στα αυθεντικά πρακτικά της δίκης, που διασώθηκαν στο ακέραιο και μεταφράστηκαν από τα λατινικά από τον Pierre Klossowski.

"Γεννήθηκα κάτω από έναν τέτοιο αστερισμό που όσα εγώ διέπραξα κανένας άλλος στον κόσμο δεν τα έπραξε ούτε και θα μπορέσει ποτέ να τα διαπράξει." (Gilles de Rais)

Ο Hugo Claus άντλησε το πρωτογενές υλικό του από τα πρακτικά της δίκης του Gilles de Rais, που διασώθηκαν στο ακέραιο και μεταφράστηκαν από τα λατινικά από τον Pierre Klossowski. "Ο Ζιλ και η νύχτα" ή η φλογερή, χωρίς τέλος αναζήτηση του αδύνατου. Ο χώρος της άρνησης, της παραβίασης και της παράβασης, της συντριβής και της υπέρβασης των χαραγμένων ορίων, του απαγορευμένου.

Κατήγορος και κατηγορούμενος, ο Ζιλ δικάζεται και καταδικάζεται, κυρίως για το "έγκλημα" της διεκδίκησης μιας αυτεξουσιότητας. Η δίκη του, μπροστά στην Ιερά Εξέταση, ξεπερνά τα νομικά πλαίσια και αναπτύσσει με τρόπο εκρηκτικό την έννοια της ρήξης, πραγματικής και μεταφυσικής, ενάντια στην ηθική και τη λογική της εξουσίας. Δεν αισθάνεται ένοχος απέναντι στους κριτές του. Αντιθέτως γίνεται ο καθρέφτης και των δικών τους παραμορφώσεων. Εκθέτοντας ανελέητα τον εαυτό του, εκθέτει κι αυτούς ανεπανόρθωτα. Τους ακυρώνει ηθικά και σκηνικά. Οι κατηγορίες των αόρατων δικαστών, που αντηχούν μέσα από τις απαντήσεις του, αλλά και οι άλλες φωνές που τον στοιχειώνουν, αποτελούν το πρόσχημα για να συνομιλήσει με το βαθύτερο εαυτό του. Η εξομολόγησή του, με κύριο αποδέκτη την Ηθική, τον οδηγεί μοιραία στην έσχατη ταπείνωση και το βίαιο εκμηδενισμό, σφραγίζοντας με τον μεγαλείο της ακόμη και τα εγκλήματα, την ασέβεια και την υπεροψία του, επισπεύδει τη συνάντησή του με την ιστορία και το μύθο. Η μορφή του νεαρού καλόγερου που τον συντροφεύει γίνεται η γραφίδα της μνήμης και η προβολή της "σκιάς" του.

Η ομολογία του, στη μοναξιά του κελιού, μοιάζει με τον ψαλμό ενός μυστικιστή σε έκσταση, μπροστά στο μυστήριο. Άλλοτε ως βεβηλωτής και άλλοτε ως πιστός. Με την προοπτική του θανάτου. Το αδύνατο: εδώ ίσως βρίσκεται η λέξη-κλειδί του έργου, αλλά και της τραγικής μοίρας του μακάβριου ιππότη Gilles de Rais, του "ειδεχθέστερου εγκληματία όλων των εποχών". 

"Είμαι το λάθος. Δεν δύναμαι να υπερβώ τον εαυτό μου."

Η άγρια ομορφιά που κρύβεται στο νόημα του έργου, τρομακτική και τρομαγμένη, μας διζάζει. Η ιερότητα και η ελεεινότητα, το μεγαλείο και η ποταπότητα στην απόλυτη ένωσή τους, μέχρι τελικής συγχύσεως. Το αρχέτυπο ζεύγος των δύο όψεων γενναίος χριστιανός πολεμιστής - ιερόσυλος σαδιστής, απεικονίζει το θέμα της μεταστροφής. Έγινε το δεύτερο επειδή υπήρξε το πρώτο.

Φρικτά εξαπατημένος, εξεγερμένος, βίαιος, τρέπεται εις αναζήτηση μιας νέας ισορροπίας. Στο τέλος μένει ένα διάχυτο αίσθημα καταστροφής, ο τρόμος ενός γενικού αδιεξόδου, τόσο γνώριμου της κατάστασης του σύγχρονου ανθρώπου.

ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΙΣΚΟΠΟΥΛΟΥ


Συντελεστές της παράστασης

Μετάφραση: Μαρία Ευσταθιάδη
Σκηνοθεσία: Φωτεινή Σισκοπούλου
Σκηνικά-Κοστούμια: Γιούλα Ζωιοπούλου
Μουσική: Γιώργος Χριστιανάκης
Σχεδιασμός φωτισμών: Λευτέρης Παυλόπουλος
Βοηθός σκηνοθέτη: Ελίνα Ψύκου


Παίζουν οι ηθοποιοί:

Δήμητρα Χατούπη (Ζιλ), Κώστας Χατζηδημητρίου (Καλόγερος), Παναγιώτης Θωμαΐδης (Πρελάτι)


Πού και πότε

Κάτω Χώρος, από 19/2/2002 μέχρι 31/3/2002

 

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
ΛΙΓΟΤΕΡΑ

ΥΛΙΚΟ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ

TOP