ΠΡΟΣΦΟΡΑ
ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΜΟΝΗ ΚΑΘΕ ΠΡΕΜΙΕΡΑΣ
ΟΛΑ ΤΑ ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ 10€

ΤΟ ΧΕΡΙ

ΤΟ ΧΕΡΙ

"Το χέρι" του Τιμ Κράουτς
Σκηνοθεσία: Έλενα Πέγκα
Παίζει: Θεοδώρα Τζήμου
Συμπαραγωγή με την Protasi New Work

Γραμμένο το 2003 το My Arm αφηγείται με τρόπο απλό, τρυφερό και οδυνηρά αστείο την ιστορία ενός κοριτσιού που αποφάσισε σε ηλικία δέκα ετών να σηκώσει το χέρι της ψηλά και να το κρατήσει. Τριάντα χρόνια μετά το κορίτσι με το σηκωμένο χέρι έχει γίνει διάσημο και το χέρι της έργο τέχνης.

«Μέσα στο αυτοκίνητο είχα το χέρι μου ψηλά έξω από το παράθυρο και ένιωθα σαν super hero. Ένιωσα πως θα ήταν μεγαλύτερη η προσπάθεια που θα έπρεπε να καταβάλω για να ζήσω με το μπράτσο μου κάτω από ό,τι πάνω.»

«Art is Anything You Can Get Away With.»

Γραμμένο το 2003 το My Arm έχει πάρει εξαιρετικές κριτικές όπου και αν έχει παιχτεί, από την Αγγλία ως τον Καναδά και από τη Νότια Αμερική ως την Κορέα. Αφηγείται με τρόπο απλό, τρυφερό και οδυνηρά αστείο την ιστορία ενός κοριτσιού που αποφάσισε σε ηλικία δέκα ετών να σηκώσει το χέρι της ψηλά και να το κρατήσει. Τριάντα χρόνια μετά το κορίτσι με το σηκωμένο χέρι έχει γίνει διάσημο και το χέρι της έργο τέχνης. Ένα συγκινητικό έργο για τη σύγχρονη τέχνη, για το πώς μία αθώα κίνηση μπορεί να γίνει επαναστατική.

Το έργο μεταφρασμένο και σκηνοθετημένο από την Ελενα Πέγκα ανεβαίνει με αμεσότητα σαν μία intimate performance, όπου η ηρωίδα, καθώς αφηγείται τη ζωή της σε πρώτο πρόσωπο, μεταμορφώνεται σε έργο τέχνης-έκθεμα και «εκτιθέμενη» στα βλέμματα των θεατών, μας προσκαλεί να αναρωτηθούμε για τον ρόλο της τέχνης σήμερα, τη βαναυσότητα των ανθρώπων στο διαφορετικό και την τροπή που μπορεί να πάρει η ζωή μας από μία παιδική απόφαση. 


Συντελεστές

Μετάφραση - Σκηνοθεσία - Σκηνικό: Έλενα Πέγκα
Μουσική επιμέλεια: Έλενα Πέγκα, Θεοδώρα Τζήμου
Πρωτότυπη μουσική: Hior Chronik
Σκηνικές κατασκευές: Valentino Marengo
Styling: Βασίλης Κοτταράς


Παίζει η ηθοποιός

Θεοδώρα Τζήμου


Πού και πότε

Θέατρο του Νέου Κόσμου - Δώμα
από 13.2.2012 έως 15.5.2012 
από 18.10.2012 έως 6.1.2013

 

 

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
ΛΙΓΟΤΕΡΑ

ΥΛΙΚΟ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ

ΚΡΙΤΙΚΕΣ / ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ

Κορνήλιος Ρουσάκης, ΣΚΗΝΟΒΑΣΙΕΣ,

"Θα κρατήσω την αναπνοή μου μέχρι να πεθάνω". Αυτή είναι η πρώτη φράση στο έργο του Κράουτς.

Είναι η πρώτη προσπάθεια ενός νεαρού αγοριού (στην ελληνική παράσταση η Έλενα Πέγκα μετατρέπει τον χαρακτήρα σε γυναίκα) να επιδοθεί σε μια άσκηση υπεροχής, μια πράξη αυτοκυριαρχίας. Θα ακολουθήσουν κι άλλες αντίστοιχες πράξεις —ακραίες ίσως για εμάς, επιβεβλημένες για εκείνο— με αποκορύφωμα την ανύψωση του χεριού του και τη διατήρηση του σε αυτή την όρθια θέση για πάντα! Αυτό που είναι αξιοσημείωτο στο έργο του Κράουτς είναι η δημιουργία ατμόσφαιρας και φόρτισης, χωρίς να υπάρχει εκβιασμός του συναισθήματος, ούτε ιδιαίτερη κλιμάκωση της έντασης. Δημιουργείται η εντύπωση πως πρόκειται για το χρονικό μια αληθινής ιστορίας, ενώ πρόκειται καθαρά για ένα προϊόν μυθοπλασίας. Ενώ πρόκειται για έναν μονόλογο όπως εκατοντάδες άλλους, μια αφήγηση στιγμών από το παρελθόν ενός χαρακτήρα, ουσιαστικά έχουμε να κάνουμε με ένα ιδιαίτερο δείγμα σύγχρονης γραφής και αφήγησης, μια ενδιαφέρουσα δραματική φόρμα. Το κείμενο καταγράφει την πορεία ζωής του παιδιού με το σηκωμένο χέρι, αφιερώνοντας περίπου δύο λεπτά για κάθε ένα από τα τριάντα χρόνια, από το 1976 που σε ηλικία 10 ετών αποφάσισε να σηκώσει το χέρι, μέχρι το 2006 που πεθαίνει στην Αμερική. Η φόρμα του κειμένου από τα πρώτα λεπτά ξαφνιάζει το θεατή, αφού τον κάνει συμμέτοχο χωρίς να υπάρχει η συνηθισμένη και "πολυφορεμένη" τελευταία στα θεατρικά δρώμενα, διαδραστικότητα. Καταγράφεται με πολύ ευκρινή και εύσχημο τρόπο η πορεία ενός ανθρώπου από την ανάγκη και την προσπάθεια του να αυτοπροσδιοριστεί και να υπάρξει ως την πλήρη εκμετάλλευση και την εκμηδένιση της προσωπικότητας του . Η πράξη του παιδιού αυτού, που μοιάζει με ακραίο παιδικό παιχνίδι ή στοίχημα με τον εαυτό του, αντιμετωπίζεται ως εκδήλωση ψυχασθένειας. Ο γονείς του απευθύνονται σε ψυχολόγο, το κλείνουν σε ίδρυμα με παιδιά με παρόμοιες αποκλίνουσες συμπεριφορές, χωρίς να μπουν καν στον κόπο να συζητήσουν μαζί του. Ξαφνικά το "παιδί με το σηκωμένο χέρι" γίνεται παγκόσμιο trend, ένα σήμα κατατεθέν, ένα σύμβολο που προκαλεί εκδηλώσεις βίας, ένα προϊόν που χρησιμοποιείται ως πρώτη ύλη για εικαστικές εκθέσεις, ένα μέσο για πλουτισμό. Ο άνθρωπος αυτός δεν έχει κανένα δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας και μετά το θάνατό του το χέρι του —που στο μεταξύ έχει ήδη σαπίσει και καταστραφεί από την πολυετή ακινησία— θα ανήκει στον καλλιτεχνικό του ατζέντη.

Το έργο θέτει —πολύ συχνά και με έντονο χιούμορ που υπάρχει και στην πολύ καλή ελληνική μετάφραση— ερωτήματα σχετικά με το ρόλο της τέχνης και του σώματος ως έκθεμα, αλλά και με την ύπαρξη και την επιβίωση του διαφορετικού.

Η Έλενα Πέγκα που σκηνοθέτησε την παράσταση έκανε μια "καθαρή" θεατρική πρόταση, με χρήση συμβόλων και ευρημάτων, που δίνει την αίσθηση του χειροποίητου. Η σκηνοθετική γραμμή έχει σαν στόχο να νιώσει ο θεατής από την πρώτη στιγμή που μπαίνει στην θεατρική αίθουσα σαν να βρίσκεται στο σπίτι του κοριτσιού για να ακούσει την ιστορία του. Αυτό επιτυγχάνεται σε σημαντικό βαθμό. Η Έλενα Πέγκα καταργεί την απόσταση ανάμεσα σε ηθοποιό και θεατή, σπάει τις θεατρικές συμβάσεις. Η ηθοποιός (τον ρόλο ερμηνεύει η Θεοδώρα Τζήμου) δίνει την εντολή να ανάψουν ή να σβήσουν τα φώτα, βάζει η ίδια τις μουσικές και τα βίντεο, μετακινεί τα σκηνικά αντικείμενα για να δημιουργήσει εικόνες, αλλάζει τις λάμπες για να προκαλέσει φωτιστικά εφέ, κινείται σε απόσταση αναπνοής από τους θεατές, γράφει με κιμωλία στον τοίχο φράσεις που περιγράφουν τραγικά περιστατικά της ζωής της όπως το θάνατο της μητέρας της μια παραμονή Χριστουγέννων ή τη βία που άσκησαν πάνω της οι γονείς συμμαθητών της. Η κατάργηση των θεατρικών συμβάσεων δεν λειτουργεί καθόλου εις βάρος της θεατρικότητας. Επιτείνει, αντιθέτως, ακόμη περισσότερο την φαντασία του θεατή και την συμμετοχή του στα επί σκηνής τεκταινόμενα.

Σκόπιμα αφήνω για το τέλος την ερμηνεία της Θεοδώρας Τζήμου, αυτής της ηθοποιού που καταφέρνει να αποδώσει με επιτυχία την κλίμακα των διακυμάνσεων που υπάρχει στη ζωή αυτού του προσώπου. Από την παιδική αφέλεια και το πονηρό χαμόγελο, μέχρι την πλήρη αποσάθρωση της προσωπικότητας της που ακολουθεί την αντίστοιχη αποσύνθεση του χεριού. Η ηθοποιός σαρώνει τον περιορισμένο σκηνικό χώρο της περφόρμανς (στο θέατρο Αυλαία της Θεσσαλονίκης που παρακολούθησα την παράσταση χρησιμοποιείται ο χώρος του προσκηνίου, ενώ στο θέατρο του Νέου Κόσμου στην Αθήνα που στήθηκε η παράσταση, ο μικρός χώρος του Δώματος), και στα εξήντα λεπτά της παράστασης κερδίζει απανωτά στοιχήματα. Από την πρώτη στιγμή που συναντά τα βλέμματα των θεατών καθώς τους περιμένει όταν αυτοί εισέρχονται στην αίθουσα, αλλά και στη συνέχεια αφού στο μεγαλύτερο μέρος της παράστασης τα φώτα της πλατείας του θεάτρου είναι ανοιχτά και λίγο αργότερα στη "μεγάλη σιωπή", στην παύση που διαρκεί αρκετά λεπτά και που η Τζήμου χειρίζεται με εξαιρετική μαεστρία, επιβεβαιώνοντας τη βαρύτητα της σωστής παύσης στη θεατρική πράξη. Το αποκορύφωμα είναι η τελευταία εικόνα της παράστασης όπου η γυναίκα περιγράφει τους όρους του συμβολαίου που έχει υπογράψει και αναδεικνύει την απόλυτη εκμετάλλευση της ως ανθρώπινη ύπαρξη. Ο αποστασιοποιημένος και ψυχρός τρόπος που χρησιμοποιεί η ηθοποιός για να περιγράψει αυτές τις ταπεινωτικές στιγμές, σαν να διαβάζει τη λίστα με τα ψώνια του σούπερ μάρκετ ή τις πληροφορίες καταλόγου, είναι πιο καθηλωτικός από ότι αν έπαιζε με ένταση και στόχο την πρόκληση συναισθήματος.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
ΛΙΓΟΤΕΡΑ
Ελένη Πετάση, ClickAtLife.gr, 06/04/2012

Μονόλογος με χιούμορ και αθωότητα είναι οι κυρίαρχες πτυχές που μας μεταφέρει η Ελένη Πετάση από την θεατρική παράσταση «Το χέρι», του Τιμ Κράουτς, σε σκηνοθεσία Έλενας Πέγκα, με τη Θεοδώρα Τζήμου, που ανεβαίνει στο Θέατρο του Νέου Κόσμου.

Το σώμα ως έκθεμα έχει απασχολήσει τις εικαστικές αναζητήσεις με τον πιο ανορθόδοξο ή αν θέλετε νοσηρό τρόπο τις τελευταίες δεκαετίες.

Η καπηλεία του, που κυμαίνεται από τους αυτοβασανισμούς της Marina Abramovic μέχρι τη φρικιαστική παρουσίαση νεκρών σωμάτων και των τεμαχισμένων οργάνων τους από τον Γερμανό καλλιτέχνη Gunther von Hagens, προκάλεσε ενδεχομένως και το συμπέρασμα του Tιμ Κράουτς "Art is anything you can get away with".

Στον οδυνηρά σαρκαστικό μονόλογό του με τίτλο "Το χέρι" ("My arm") - τον πρωτοακούσαμε από τον ίδιο στο Bios και τώρα παίζεται στο Θέατρο του Νέου Κόσμου - ο ρηξικέλευθος Άγγλος συγγραφέας σχολιάζει καυστικά τον οπορτουνισμό της σύγχρονης τέχνης ενώ ταυτόχρονα θέτει ερωτήματα για την βιωσιμότητα της διαφορετικότητας μέσα σε έναν αφιλόξενο κόσμο και την αντίσταση ως μέσο για την απόκτηση της ελευθερίας.

Σ’ αυτήν την ύπουλη αφήγηση που η αθωότητα και το χιούμορ απαλύνουν την τραγικότητά της, η πραγματικότητα αντιστέκεται στις τακτοποιημένες ερμηνείες. Γιατί είναι δύσκολο να κατατάξει κανείς σε μια κατηγορία τον ήρωα του Κράουτς που στα 10 του χρόνια σηκώνει ψηλά το δεξί του χέρι και δεν το κατεβάζει ποτέ μέχρι το αναπόφευκτο τέλος μετά από μία εικοσαετία.

Ωστόσο η παράδοξη χειρονομία ενός παιδιού που ξεκινά απλά, σαν ιδιωτικό στοίχημα, παίρνει απρόσμενες διαστάσεις. Ο μικρός σοκάρει τον κοινωνικό του περίγυρο, καταδιώκεται, υποβάλλεται σε εξορκισμό, ιδρυματοποιείται. Έπειτα γίνεται αντικείμενο ψυχοθεραπευτικών ερμηνειών αλλά και αντικείμενο εκμετάλλευσης από επιτήδειους γκαλερίστες - ένα ζωντανό "έργο τέχνης" που απαθανατίζουν ακόμα και την σταδιακή αποσύνθεσή του.

Η Έλενα Πέγκα θεώρησε ότι το "κείμενο γίνεται πιο ακτιβιστικό όταν το ερμηνεύει μια γυναίκα". Και δεν θα μπορούσε να κάνει καλύτερη επιλογή από την Θεοδώρα Τζήμου για να σηκώσει το βάρος τούτης της αλληγορικής διαμαρτυρίας και να σκιαγραφήσει λιτά, εσωτερικά, χωρίς θεατρινισμούς, την σημειολογικά φορτισμένη προσωπικότητα ενός ανθρώπου που μια τόσο καθοριστική για τη ζωή του απόφαση δεν εμπεριέχει καμία σοβαροφάνεια ή μελοδραματισμό.

Με ένα τρεμουλιαστό χαμόγελο στα χείλη, παιδική αφέλεια, χάρη, αμεσότητα και φλέγουσα ενέργεια η ηθοποιός ταυτίζεται με την ένθερμη ανάγκη της ηρωίδας να αφηγηθεί την εμπειρία της, ενώ ταυτόχρονα προικίζει το ρόλο της με προσωπικές ψηφίδες.

Δρασκελίζοντας αδιάκοπα τον στριμωγμένο σκηνικό χώρο, ανάβοντας και σβήνοντας τα φώτα, ανοίγοντας και κλείνοντας τα παράθυρα, ρυθμίζοντας τη μουσική και το βίντεο και γράφοντας σε έναν μαυροπίνακα, εκτελεί με ακρίβεια τις επιταγές αυτής της "χειροποίητης" παράστασης που συνοδεύει το λόγο με την έκθεση επεξηγηματικών αντικειμένων (από κουκλάκια που αντιπροσωπεύουν την οικογένειά της μέχρι το άγαλμα της Ελευθερίας και μια λιλιπούτεια μακέτα της Νέας Υόρκης) και εμβληματικών σημάτων (το σήμα της νίκης του Τσόρτσιλ, η γροθιά του Κομμουνιστικού Κόμματος, κ.α.).

Μόνο που η υπερκινητικότητα και ο βομβαρδισμός συμβόλων αποπροσανατολίζουν το κοινό, νοθεύοντας την ουσιαστική κατάθεση του κειμένου.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
ΛΙΓΟΤΕΡΑ
Άννυ Κολτσιδοπούλου, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 22/04/2012

ΜΟΝΕΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟΥΣ ΘΕΑΤΕΣ
ΤΙΜ ΚΡΑΟΥΤΣ “Το χέρι”, σκην: Ελενα Πέγκα, θέατρο: Θέατρο του Νέου Κόσμου

Είδα το έργο σε μετάφραση, σκηνοθεσία, σκηνικό της Ελενας Πέγκα ακριβώς έναν χρόνο μετά την πρώτη παρουσίαση του μονολόγου από τον ίδιο τον συγγραφέα του, στην Αθήνα. Μην έχοντας δει πέρυσι το «My arm», έμενα με την εντύπωση μιας χειρονομίας διαμαρτυρίας, μιας πράξης επαναστατικής, που θα μπορούσε να σημαίνει το διά βίου σήκωμα ενός χεριού. Τελικά, πρόκειται για ένα παιδικό πείσμα, μια κενή νοήματος ισχυρογνωμοσύνη ενός δεκάχρονου παιδιού, μια παγίδευσή του μέσω κλινικής αγκύλωσης εν τέλει, που θα το οδηγήσει 20 χρόνια μετά σε αργό θάνατο. Το κέντρο βάρους λοιπόν πέφτει στο πώς μια παιδική αφροσύνη γίνεται στη συνέχεια κλινικό πείραμα, ζωντανή, προκλητική, εικαστική «πρωτοπορία», και βορά στην κτηνώδη λαιμαργία των ανθρώπων για κάθε τι που αποκλίνει του «κανονικού».

Η Θεοδώρα Τζήμου ερμηνεύει με έξοχα συγκρατημένη εξαλλοσύνη, σχεδόν υπερκινητικά αλλά και αφοπλιστικά αθώα, αυτόν τον τραγικό μονόλογο για το πάθημα ενός ανθρώπου, τον κυνισμό των γύρω και για το πάτημα της «μοντέρνας τέχνης» των κενών νεωτερισμών. Το σπουδαιότερο, επιβεβαιώνει με όλα της τα υποκριτικά μέσα ότι πρόκειται για κενή νοήματος, περιεχομένου και ιδεολογίας, χειρονομία. Και πως κάθε τι που μοιάζει με διαμαρτυρία χωρίς να είναι, προορίζεται να σαπίσει. Η μουσική, ηχητική, οπτική πολυπραγμοσύνη που επιτάσσει το έργο, πέρα από μια εικασία αιτιολόγησης παρόμοιων φαινομένων στις σύγχρονες κοινωνίες, θεατρικά και σκηνικά δεν με φώτισε ούτε στο ελάχιστο.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ
ΛΙΓΟΤΕΡΑ
TOP